De voorgenomen verkoop van activiteiten in 43 buitenlandse havens door het Hongkongse CK Hutchison aan een consortium geleid door de Amerikaanse vermogensbeheerder BlackRock staat op losse schroeven. Een geplande ondertekeningsceremonie ging woensdag niet door. Afgelopen vrijdag stelden de Chinese autoriteiten een mededingingsonderzoek in naar de overeenkomst.
De deal trok veel aandacht omdat die ook de exploitatie omvatte van twee havens aan beide uiteinden van het Panamakanaal. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump wordt die scheepsverbinding – een belangrijke vaarroute tussen de Atlantische en Grote Oceaan – „beheerd door China”. In werkelijkheid heeft Panama het gezag over de verbinding. Naast de twee havens die door CK Hutchison worden geëxploiteerd, zijn er twee grote andere havens. Een is in handen van een Amerikaans bedrijf, de andere in die van het Taiwanese Evergreen Marine.
Niettemin zwoer Trump in zijn inaugurele rede het kanaal „terug te pakken” en stuurde hij korte tijd later zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio naar het Midden-Amerikaanse land om met ingrijpen te dreigen als er geen einde zou komen aan „de onacceptabele invloed van de Chinese Communistische Partij”. Het Panamese hooggerechtshof buigt zich momenteel over de vraag of de exploitatieconcessie van CK Hutchison „ongrondwettig” is.
‘Onaangenaam verrast’
Begin vorige maand leek de Hongkongse miljardair Li Ka-shing zich van dit geopolitieke hoofdpijndossier te hebben verlost met de bekendmaking van de verkoop van alle havenactiviteiten van zijn conglomeraat CK Hutchison buiten China en Hongkong, waaronder de containerterminals van ECT op de Rotterdamse Maasvlakte. Voor in totaal ruim 21 miljard euro zouden die in Amerikaanse handen komen. Het bedrijf sprak overigens van een „louter commerciële transactie”.
Maar een aantal woedende commentaren in pro-Chinese Hongkongse kranten – gretig overgenomen op de website van het Bureau voor Hongkongse en Macause Zaken – liet zien dat Beijing de deal niet alleen in zakelijke termen zag. „De grote ondernemers die schitteren in de annalen van de nationale geschiedenis zijn als grote generaals, die standvastig en dapper het nationale belang beschermen”, oordeelde de krant Ta Kung Pao.
Lees ook
Beijing is boos over de verkoop van ‘Chinese’ havens in Panama
En Li had toch al een moeizame relatie met de Chinese autoriteiten. De 96-jarige rijkste man van Hongkong distantieerde zich anders dan andere magnaten niet duidelijk van de protesten tegen de afkalving van Hongkongs burgerlijke vrijheden in 2019, en heeft de belangen van zijn bedrijf in China de laatste jaren afgebouwd. Formeel is CK Hutchison geregistreerd op de Kaaimaneilanden.
Volgens The Wall Street Journal was de Chinese leider Xi Jinping onaangenaam verrast door de verkoop. Hij zou de havens aan het Panamakanaal achter de hand hebben willen houden als wisselgeld in een eventuele onderhandeling met de Verenigde Staten. Maar Hongkongse ondernemingen liggen nog altijd minder aan de leiband van Beijing dan bedrijven in de Volksrepubliek zelf.
Hoge havengelden
Formeel hielden de Chinese autoriteiten zich lang buiten de discussie over de verkoop. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken ontweek op haar dagelijkse persconferentie vragen over bemoeienis met de deal en zei slechts dat China „in algemene zin sterk gekant is tegen […] economische dwang, hegemonie en treiterij”.
Maar vrijdag openden de Chinese mededingingsautoriteiten een onderzoek naar de overeenkomst om „eerlijke concurrentie en het publieke belang” te waarborgen. Dat kan omdat de verkoop mogelijk een bedreiging vormt voor Chinese toeleveringsketens, legt Peng Yu uit in de South China Morning Post. Peng, verbonden aan de rechtenfaculteit van de Maritieme Universiteit in Shanghai, wijst bijvoorbeeld op het gevaar dat Chinese rederijen hogere havengelden moeten betalen in havens met een Amerikaanse eigenaar.
Zoiets is niet denkbeeldig: Trump stelde onlangs nog voor om schepen met Chinese eigenaren in havens in de VS tot een miljoen dollar havengeld te laten betalen. Ook voor schepen die in China zijn gebouwd zou het tarief, ongeacht de eigenaar, fors omhooggaan. Zo wil hij de Amerikaanse scheepsbouwindustrie een steuntje in de rug geven.
Het Chinese mededingingsonderzoek maakt een snelle afronding van de verkoop van de 43 havens onwaarschijnlijk. CK Hutchison en BlackRock hebben afgesproken 145 dagen op basis van exclusiviteit aan de deal te werken. Als de zaak dan nog niet is beklonken, mogen ook andere belangstellenden zich melden.
