Het Londense warenhuis Harrods heeft een schadevergoeding in het leven geroepen voor de slachtoffers van seksueel misbruik door de voormalig eigenaar van het warenhuis, Mohamed al-Fayed. Dat meldt de Britse omroep BBC maandag. De inmiddels overleden Egyptische zakenman is door honderden vrouwelijke oud-medewerkers beschuldigd van aanranding of verkrachting. De schadevergoedingen kunnen oplopen tot 385.000 pond (ongeveer 460.000 euro) per slachtoffer.
Het seksueel misbruik bij Harrods kwam vorig jaar aan het licht door een documentaire van BBC. De openhartige verhalen van ruim twintig vrouwen destijds leidden tot nog veel meer onthullingen. In oktober vorig jaar namen ruim vierhonderd vermeende slachtoffers en getuigen advocaten in de hand.
Al-Fayed was tussen 1985 en 2010 eigenaar van Harrods. Het systematische misbruik vond plaats in Londen, maar ook in Parijs, St. Tropez en Abu Dhabi. Inmiddels zijn ook twee broers van Al-Fayed beschuldigd van misbruik door oud-medewerkers van Harrods.
Harrods heeft bij het bekendmaken van de compensatieregeling verklaard zich „zonder voorbehoud te verexcuseren voor het seksuele geweld tegen de slachtoffers van Al-Fayed”. Een advocatenkantoor dat minstens 260 vrouwelijke oud-medewerkers bijstaat, zegt in reactie op het nieuws dat de compensatie „tekortschiet in het erkennen van de werkelijke impact op de slachtoffers”.
Een hoge gil bij bonobo’s betekent zoveel als ‘ik ben hier’ of ‘kijk naar mij’. En met een lage gil wil een bonobo iets zeggen als ‘ik ben opgewonden’. Maar de combinatie van die twee betekent iets nieuws: ‘stop daarmee’, of soms ook: ‘let op mij want ik heb stress’.
En bonobo’s blijken meer van die ‘kreet-combinaties met nieuwe betekenis’ te gebruiken, uniek voor dieren. Dat blijkt uit analyses van gedetailleerde observaties van de omstandigheden waaronder bonobo’s hun geluiden maken. Uit al die omstandigheden per kreet en kreet-combinatie werd de vermoedelijke betekenis afgeleid, zo schrijven de biologen Mélissa Berthet, Simon Townsend (beiden Universiteit Zürich) en Martin Surbeck (Harvard) deze week in Science. Bonobo’s zijn samen met chimpansees de naaste verwanten van mensen, met een gemeenschappelijke voorouder die ongeveer 8 miljoen jaar geleden leefde.
De drie hechten veel waarde aan het feit dat de combinatie van kreten een ándere betekenis krijgt dan de simpele optelsom van de losse betekenissen. In menselijke taal is zo’n nieuwe betekenis schering en inslag, al denkt de routineuze taalgebruiker er nauwelijks over na. Maar in dierencommunicatie is zo’n ‘niet-triviale compositionele combinatie’ nog niet eerder vastgesteld. Eksterbabbelaars (Afrikaanse savanne-vogels) kunnen bijvoorbeeld wel hun geluid voor ‘matig alarm’ combineren met dat voor ‘samenkomen!’ om te communiceren dat er een gevaar is dat het nodig maakt om bij elkaar te komen, maar dat geldt als niet meer dan een optelsom. Een simpel mensenvoorbeeld van een betekenisverandering dat de onderzoekers geven is het verschil tussen een ‘blonde danser’ en een ‘slechte danser’. De eerste is een triviale combinatie: een simpele optelsom, blond én danser. Maar de tweede niet: het ‘slecht’ slaat niet op de persoon, maar op zijn of haar danstechniek, de slechte danser kan best een goede dokter zijn.
De jonge bonobo Mia reageert op geroep door verre leden van haar groep. Foto Martin Surbeck/Kokolopori Bonobo Research Project
Een niet-triviale kreetcombinatie van bonobo’s is ook die van het gewone bonobo-piepje (‘ik wil iets’) met het fluitje (‘laten we bij elkaar blijven’) dat in sociaal gevoelige contexten, zoals paringen of machtsvertoon, zoiets gaat betekenen als ‘ik ben de baas’. Een andere niet-triviale combinatie is de piepkreet (‘kom samen’) met de hoge gil (‘kijk naar mij’) die in combinatie een geheel nieuwe rol krijgt in de coördinatie met andere groepen voorafgaand aan een verplaatsing.
Het aantal kreten dat in de analyses gebruikt werd was niet heel hoog: 560 enkele kreten en 175 combinaties, in 400 uur observatie in drie bonobo-groepen in de Kokolopori Bonobo Reserve in de Democratische Republiek Congo. Maar de omstandigheden werden zeer gedetailleerd bijgehouden, in een lijst van meer dan 300 mogelijke ‘omstandigheden’. Een kreet van een moeder die haar zoon achterna rent kreeg bijvoorbeeld de omstandigheden ‘spelen met een man’, ‘moeder-kindinteractie’ en ‘beweging’ mee. De onderzoekers benadrukken verder dat in hun exploratie van deze mogelijke voorloper van menselijke taal bij primaten veel buiten beschouwing is gelaten. Zoals de rol van gebaren, emotionele uitdrukkingen en ook de mogelijkheid dat een kreet ook weleens helemaal géén betekenis kan hebben.
Terwijl Donald Trump in de winderige tuin van het Witte Huis zijn menukaart met importheffingen presenteerde, borrelde in de Senaat het eerste Republikeinse verzet. Vier partijgenoten stemden woensdagavond voor een poging van de Democratische oppositie om de eerder afgekondigde tarieven tegen buurland Canada ongedaan te maken. Dankzij het kwartet verklaarde een meerderheid van 51 senatoren de noodtoestand ongeldig die Trump voor zijn handelsoorlog heeft uitgeroepen.
Het zal de Trumpiaanse stoomwals over de vrijhandel niet vertragen. De president kan de resolutie moeiteloos naast zich neerleggen zolang het – nog loyalere – Huis van Afgevaardigden er niet mee instemt. Maar het is de eerste keer sinds Trump weer aan de macht is dat zijn partijgenoten in het Congres íéts van weerstand bieden. Tot nu toe lieten ze de president kritiekloos inhakken op zaken die voor veel Republikeinen heilig waren: internationale bondgenootschappen, de rechtsstaat, beveiliging van staatsgeheime informatie en economische stabiliteit. Ze stemmen in met al zijn controversiële kabinetsbenoemingen en laten hem per decreet regeren.
De vier senatoren kiezen bewust Trumps handelsbeleid om zich tegen af te zetten. Zij willen niet aan hun kiezers verbloemen dat de importheffingen hun staten (Alaska, Kentucky en Maine) een economische klap zullen toebrengen. In tegenstelling tot fractiegenoten kunnen de senatoren Lisa Murkowski, Mitch McConnell, Rand Paul en Susan Collins zich de woede van Trump en zijn achterban permitteren, omdat ze een eigen kiezersbasis hebben of hun pensioen naderen.
„Amerikanen weten dat tarieven belastingen zijn”, schreef de libertaire Paul woensdag over de nieuwe heffingen. De andere drie hielden zich stil.
Kosten van levensonderhoud
Trump toont zich in zijn tweede termijn bereid enorme risico’s te nemen. Het lijkt hem niet meer uit te maken hoe hij er in peilingen voorstaat. Wat zijn beleid met de beurzen doet. Dat de werkloosheid toeneemt en het consumentenvertrouwen afbladdert. En zelfs of de Amerikaanse economie in een recessie belandt. „Het kan me niks schelen als (automakers) hun prijzen verhogen”, zei hij zaterdag in een interview. Een uitspraak die Democraten kunnen bewaren voor hun spotjes in komende politieke campagnes, sneerde een commentaar van The Wall Street Journal.
Beurshandelaren op de vloer van de New York Stock Exchange na Trumps afkondiging van invoerheffingen.
Foto Justin Lane/EPA
Veel kiezers stemden op Trump in de hoop dat hij de inflatie zou beteugelen en de kosten van levensonderhoud zou drukken. Zelfs als Trumps gok zich uitbetaalt en de handelstarieven bedrijven dwingen hun productie naar de Verenigde Staten te verplaatsen, wordt dat voorafgegaan door veel onzekerheid en economische pijn. Die gedroomde fabrieken staan er nooit voordat er in november 2026 cruciale verkiezingen zijn.
Deze week mochten kiezers in twee zwaar Republikeinsgezinde districten in Florida en in swing state Wisconsin al naar de stembus. De Republikeinen behielden twee zetels in het Huis van Afgevaardigden, maar scoorden er beduidend slechter dan in november. Een door Democraten gesteunde rechter won eenvoudig een zetel in het Hooggerechtshof van Wisconsin, ondanks dat ‘first buddy’ Elon Musk met ruim 20 miljoen dollar campagne tegen haar voerde. Het is een eerste indicatie dat de steun voor Trump onder Amerikanen – in ieder geval bij diegenen die geneigd zijn op te komen dagen bij tussenverkiezingen – is afgenomen.
De door de Democraten gesteunde kandidaatrechter Susan Crawford viert haar overwinning in Wisconsin op 1 april.
Foto Vincent Alban/Reuters
Derde termijn
Trump speculeert over een ongrondwettelijke derde termijn, maar hij kan zelf niet herkozen worden en dus niet direct door kiezers worden afgerekend. Volgens bronnen van The New York Times hebben zijn beperkte succes in zijn eerste termijn, zijn vier jaar ballingschap en het schot in zijn oor hem „juridisch, electoraal en psychologisch ontketend”. Hij heeft bewindspersonen uitgekozen, zoals minister van Financiën Scott Bessent en minister van Handel Howard Lutnik, die hard met hem meewerken om het tijdperk van globalisering tot een einde te brengen.
Toch is Trump niet immuun voor de publieke opinie. Hij wil de geschiedenis in gaan als een geweldige president, niet als de slachter van de Amerikaanse economie. Hij heeft nog drie jaar en negen maanden om dat voor elkaar te krijgen. De vraag is of zijn partijgenoten dezelfde roekeloosheid behouden, of dat als over een jaar de economische schade aanzienlijk blijkt, ze afstand durven nemen.
De knolcyperus is een hardnekkig onkruid dat zich graag nestelt in landbouwgewassen. Gevreesd, zegt advocaat Redmer Keizer, omdat het zich zo razendsnel verspreidt. Voor je het weet zit de knolcyperus overal en is de hele landbouwgrond besmet.
Maar dat is niet waarom Redmer Keizer zich zorgen maakt over de knolcyperus. Hij is de advocaat van de werkgroep ‘Laat Heerle met Rust’, dat een asielzoekerscentrum in het Noord-Brabantse dorp Heerle probeert tegen te houden. En laat nou juist in het weiland waar het nieuwe azc staat gepland, de onkruidplant gevonden zijn. Daardoor kan er niet worden gebouwd, vindt Keizer. „Anders is het niet meer mogelijk om de knolcyperus die in de grond zit te bestrijden.” Hij sprak er vorige week over in de gemeenteraad die over de plannen vergaderde.
Zo kwamen we er achter dat het COA deze locatie zélf ook een slecht idee vond
Woensdagavond besloot de raad van Roosendaal, waar Heerle onder valt, om van de azc-plannen af te zien. De locatie zou bij nader inzien niet geschikt zijn. Die uitkomst zorgde volgens een verslag van BN de Stem voor luid applaus, gejuich en omhelzingen bij de honderd aanwezige burgers op de publieke tribune, die daarna buiten aan de champagne gingen.
Het gemeentebestuur van Roosendaal wilde maximaal driehonderd vluchtelingen opvangen op een locatie ten zuiden van het Brabantse dorp Heerle, maar door verzet gaat dat niet door. Belangstellenden reageren verheugd.
Marco de Swart / ANP
Zo ging het deze week in meer gemeenten. Ook in het Groningse Bedum werd woensdag besloten af te zien van een beoogde locatie. Op dezelfde dag moest in het Brabantse Best een informatieavond over een azc voortijdig worden afgebroken. Relschoppers probeerden de zaal binnen te dringen.
Actie in stilte
Spandoeken, vuurwerk en varkenskoppen: het zijn de agressieve protesten tegen asielzoekers die vaak het nieuws halen. Maar ook in stilte wordt er volop actie gevoerd: door juristen die met brieven, bezwaarprocedures en rechtszaken azc’s proberen te blokkeren.
Zoals Redmer Keizer, die in Heerle de knolcyperus onder de aandacht bracht. Het onkruid was niet zijn enige argument. „Eerst hebben we een procedure aangespannen om alle stukken over de plannen op te vragen”, vertelt Keizer. Op last van de rechter moest opvangorgaan COA al haar interne documenten over de gekozen locatie in Heerle vrijgeven. „Zo kwamen we er achter dat het COA deze locatie zélf ook een slecht idee vond. De plek ligt tussen een spoorlijn, een snelweg en een afvalverwerker. Het is eigenlijk de slechtst denkbare locatie.”
Daarmee konden de bezwaarmakers de lokale politiek onder druk zetten: waarom een plek uitkiezen die zelfs volgens het COA problematisch is? Was het bovendien niet ‘inhumaan’ voor de asielzoekers, om hun opvang neer te zetten naast een stinkende afvalverwerker? Mede op basis van die argumenten verwierp de gemeenteraad woensdag het azc-plan.
Redmer Keizer vertelt dat hij vaker verzoeken krijgt om omwonenden van beoogde azc’s bij te staan. Zo werd hij ook ingeschakeld om protest aan te tekenen tegen een azc in het Brabantse Berlicum. Maar dat bleek al niet meer nodig: de raad zette eerder deze week zelf de plannen in de ijskast, na felle protesten.
De impact op flora en fauna is niet goed onderzocht en kan ernstige gevolgen hebben voor het landschap en beschermde diersoorten
De actiegroep die de opvang in Berlicum juridisch wilde aanvechten, stelde dat de huisvesting van asielzoekers slecht zou zijn voor de natuur. De locatie stond namelijk gepland in een „waardevol natuurgebied”, het Aa-Dal, zo stelden de initiatiefnemers. „De impact op flora en fauna is niet goed onderzocht en kan ernstige gevolgen hebben voor het landschap en beschermde diersoorten.”
Geuroverlast
De natuur wordt vaker aangegrepen door juristen om asielopvang te dwarsbomen. Zo dient volgende week een rechtszaak over een azc in de gemeente Baarn, aangespannen door de stichting ‘Behoud het Borrebos’. Ook die zegt zich zorgen te maken over de impact op de natuur. De regels zouden voorschrijven dat in het bos geen nieuwe gebouwen mogen komen.
Een Haagse banketbakker deed onlangs met succes een beroep op de vereisten voor geuroverlast en geluidsoverlast, in een rechtszaak tegen een noodopvang in de buurt. De bakker won de zaak tegen de gemeente Den Haag en het COA, die opnieuw de impact van de locatie op de milieuvereisten moeten onderzoeken.
In het Zuid-Hollandse Numansdorp heet het dat omwonenden „niet tegen asielopvang zijn, maar wel tegen de gekozen locatie” – ze namen advocaat Mark West in de arm om de plannen aan te vechten. En ook daar werden alle bestuursrechtelijke argumenten van stal gehaald.
Maar is er dan nog ergens een geschikte locatie te vinden, als omwonenden overal advocaten inschakelen?
Het gebied zou „planologisch gezien” niet bestemd zijn als opvanglocatie, het zou alleen een „agrarische functie” kunnen hebben. De opvang zou bovendien niet passen binnen het „open landschap met kenmerkende doorzichten”, zo schreef Mark West in een brief „namens een groot aantal bewoners uit Numansdorp” begin november aan de gemeenteraad. Daarna vond een inspraakavond met vijfhonderd deelnemers plaats.
Nog diezelfde maand besloot de gemeente af te zien van het plan, verwijzend naar sommige argumenten uit de advocatenbrief: de asielopvang zou onder meer de „natuur- en landschapswaarden” aantasten en problemen opleveren voor de „verkeersontsluiting”.
Een verstandig besluit, vindt advocaat West, omdat de locatie bij Numansdorp volgens hem „echt niet geschikt” was. Maar is er dan nog ergens een geschikte locatie te vinden, als omwonenden overal advocaten inschakelen? „Er is vast wel ergens in Nederland een goede locatie”, zegt advocaat West. Waar, dat weet hij ook niet.
Lees ook
Waar wel vluchtelingen worden opgevangen, hebben minder mensen er een probleem mee