De stichting (Gelijk)waardig Herstel van prinses Laurentien krijgt meer vrijheid van het ministerie van Financiën om compensatiebedragen voor gedupeerde ‘toeslagenouders’ vast te stellen. De stichting heeft hierover nieuwe afspraken gemaakt met het ministerie, blijkt uit informatie die NRC heeft kunnen inzien.
(Gelijk)waardig Herstel (SGH) kreeg deze zomer opdracht van het ministerie om 20.000 gedupeerde ouders te helpen met het definitief vaststellen van hun financiële compensatie. De inhuur van SGH was bedoeld om de moeizame hersteloperatie na het Toeslagenschandaal te versnellen, maar in oktober bleek uit onderzoek van NRC dat het werk van de stichting zo goed als stillag.
Volgens SGH lag de schuld hiervoor bij Financiën, dat een reeks ‘succesblokkades’ zou opwerpen. Het ministerie zou onder meer te „rigide” zijn bij het controleren van de door SGH voorgestelde schadevergoedingen, schreef de stichting in een boze brief. In plaats van het verhaal van de benadeelde ouder te vertrouwen, zouden ambtenaren van Financiën telkens om „bonnetjes” vragen. Het ministerie stuurde vrijwel alle door SGH aangeleverde zogeheten schadestaten terug, omdat de onderbouwing te summier zou zijn.
Grip juist verstevigd
Na uitvoerig crisisberaad heeft het ministerie eind oktober toegezegd de controle op het werk van de stichting te versoepelen, blijkt uit de interne informatie. Zo wordt bij voorgestelde schadevergoedingen tot 70.000 euro alleen nog voor de grootste schadeposten nagekeken of er onderliggende documentatie is aangeleverd.
Ook geldt er nu een foutmarge: als het door SGH voorgestelde bedrag minder dan 10 procent hoger is dan de door het ministerie ingeschatte schade, gaat Financiën met de vergoeding akkoord. SGH en het ministerie bevestigen ook dat er voorlopig geen onafhankelijke derde partij komt die de door SGH voorgestelde schadevergoedingen controleert, zoals eerder wel was afgesproken. De maatregelen moeten ertoe leiden dat gedupeerde ouders sneller worden geholpen.
Dat Financiën de controle op het werk van SGH versoepelt, is opvallend. De partijen maakten afgelopen zomer juist afspraken die waren bedoeld om de grip van het ministerie op de stichting van prinses Laurentien te verstevigen. Bij een proefproject met duizend gedupeerden was gebleken dat SGH soms té ruimhartig was met de toekenning van schadevergoedingen, waardoor deze in de ogen van Financiën „onuitlegbaar” en mogelijk zelfs onrechtmatig waren.
Weer om de tafel
De vorige maand opgestapte staatssecretaris Nora Achahbar (Toeslagen, NSC) gaf SGH daarom in juli pas opdracht om „op te schalen” nadat er duidelijke afspraken waren gemaakt over de manier waarop SGH vergoedingen zou vaststellen, en over de controle daarop. Door de teugels te vieren, komt het ministerie deels op deze afspraken terug. In de dienstverleningsovereenkomst van juli was overigens al opgenomen dat de staat ervoor kon kiezen „de controle op termijn te de-intensiveren”.
De versoepelde aanpak ging eind oktober per direct in en geldt in eerste instantie voor zes weken. Over de bevindingen gaan het ministerie en SGH later deze maand weer om tafel. „We moeten de nieuwe werkwijze nog evalueren, maar de eerste indrukken zijn positief”, reageert een woordvoerder van het ministerie op vragen van NRC.
Een woordvoerder van SGH zegt in een reactie dat „de samenwerking doorlopend onderwerp van gesprek” is. „Daarin nemen we dus ook mee hoe we omgaan met bijvoorbeeld het gegeven dat het ministerie gewend is om vanuit bewijs te denken en dat wij steeds het vertrouwen centraal stellen. Wij ervaren de gesprekken als constructief.”
Lees ook
Wat is er aan de hand met de hersteloperatie Toeslagen
Opmerkelijk genoeg uitte SGH-functionaris Gerd van Atten op 6 november tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer nog forse kritiek op de controledrift van de overheid. „Ze doen ons werk volledig over”, zei hij. Volgens de woordvoerder van SGH wees Van Atten slechts op „mogelijke valkuilen” in de samenwerking.
Uit de ‘Leermonitor’ van SGH blijkt dat het ministerie sinds de nieuwe afspraken vaker instemt met de aangeleverde schadestaten. In november ondertekende Financiën dertien vaststellingsovereenkomsten, waarmee de compensatie voor een ouder definitief werd vastgesteld. In juli tot en met oktober waren dat er geen.
In totaal waren er eind november 372 gedupeerden via de SGH-route geholpen. Deze mensen namen deel aan de pilot die afgelopen jaar liep. Volgens het ‘opschalingsplan’ van de stichting moet het tempo de komende tijd omhoog. Het is de bedoeling dat SGH vanaf mei 2025 elke week 350 gedupeerden gaat helpen met hun definitieve compensatie.
